|
1990 lı yıllardan sonra iletişim ve teknolojinin gelişmesi
tıbbi mantara uluslar arası ilginin artmasına ve tıbbi ve
egzotik mantar türlerinin tüm dünya çapında tanınmasını ve
ilginin artmasını sağlamıştır. Özellikle 1980 li yıllardan
sonra yetiştiriciliği hızla artmıştır. Dünyada üretimi 1995
de 500 ton olan Reishi mantarı 2005 yılında 6 000 tona
ulaşmıştır.
Ülkemizde ise 2000 yılında
Agromantarcılık
(AGROMA) tarafından Denizlide
üretimine başlanmış ve üretimi halen yaygınlaştırılarak
devam etmektedir.
Latince ismi Ganoderma lucidum olan
mantar bir çok yerde Reishi, Kırmızı Reishi veya ölümsüzlük
mantarı gibi isimler ile takdim edilmektedir. Uzakdoğu
kaynaklı bu mantarın yaklaşık 2000 yıllık bir geçmişi
bulunmaktadır. Uzun yıllar boyunca özellikle Uzakdoğu
ülkelerinde başta hipertansiyon ve karaciğer hastalıkları
olmak üzere bronşit, astım, ülser, uykusuzluk ve kanser gibi
rahatsızlıkların tedavisinde yardımcı bir kaynak olarak
kullanılmış. Bu faydalı organizmalar hastalığın tedavi
edilmesinde ve vücut direncinin arttırılmasında görev alır.
Böylece sadece hasta olan insanların değil normal sağlıklı
bireylerinde haftada birkaç kere bu faydalı besinleri
tüketmeleri tavsiye edilmektedir. Bu şekilde insan bünyesi
daha dirençli bir yapıya kavuşmakta ve herhangi bir
rahatsızlık durumunda hastalık etmeni ile daha rahat
mücadele edebilmektedir.
Reishi mantarının insan sağlığına
olan birçok faydası yapılan çalışmalar ile ispatlanmıştır.
Ayrıca bu mantarın bu güne kadar tespit edilmiş bir yan
etkisi bulunmamaktadır, bu sebeplerden dolayı Japon Sağlık
Bakanlığı tarafından kanser tedavisinde kullanılabilecek
yardımcı bitkisel ilaç olarak kabul edilen tek mantar
türüdür. Özellikle kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi
ve kemoterapinin vücuttaki yan etkilerini bertaraf ettiği
belirlenmiştir.
Fujian Agriculture University Central Laboratory’de
yapılan analiz sonucunda, Ganoderma
lucidium’un besin içeriği şunlardır:
%12,1 kaba protein, % 79,33 kaba selüloz, %2,63 kül, %1,98
azot, %0,229 fosfor, %0,5 potasyum, %0,085 kalsiyum, ve
%0,056 magnezyum. Germanyum
ve
selenyum içeriği bakımından oldukça yüksektir
Ganoderma lucidum yetiştirme
tekniği
Yetiştiricilikte iki yöntem
kullanılmaktadır
1)
Bitkisel atık (talaş) kültürü
2)
Kütükte yetiştiricilik
Talaş Kültürü
Yetiştirme ortamı olarak şert ağaç(meşe,kayın, Gürgen)
talaşları kullanılmaktadır
Hazırlanan yetiştirme ortamları ısıya dayanıklı
torbalara
1-2
kg olacak şekilde doldurularak,
torbaların ağzı
pamuk tıkaçla kapatılacaktır. Bu işlemden sonra torbalar 121
°C’de 1.5 saat otoklavda tutularak sterilize edilecektir.
Torbaların sıcaklığı 20-25 °C’ye düştükten sonrasteril
odalarda
misel
ekimi yapılacaktır. Misel aşılanan torbalar mantar üretim
odasına yerleştirilecek, karanlık koşullarda 25-30
°C’de
misel sarması için gerekli koşullar sağlanacaktır. Misel
gelişimini tamamlayan torbalarda karpofor oluşumunu teşvik
için oda 100-200 lux ışıkla
aydınlatılacaktır
(Chen, 2004). Primordium görülen
torbaların üzeri açılarak ve oda düzenli bir şekilde
nemlendirilip, havalandırılmaya başlanacak, oda sıcaklığı
25±2oC
olacak şekilde ayarlanacaktır. Primordiumlar
görülmeye başladıktan sonra torbaların üst kısımları mantar
gelişmesini teşvik ve çıkışları sağlamak için kesilerek
açılacaktır. Mantarlar gelişim dönemi boyunca dikkatle
incelenerek en uygun hasat zamanında hasat edilecektir.
3)
2) Kütük yönteminde ise meşe kütüğü 15 cm
uzunluğunda, 15 cm çapında kesilerek hazırlanacaktır (.
Kütüklere 5 cm derinliğinde ve 2 cm genişliğinde 6-10 delik
açılacak, bu açılan deliklere miseller yerleştirilecek ve
üzerleri bal mumu ile kapatılacaktır. Misel aşılanmış
kütükler 25 °C sıcaklık ve %70 neme ayarlanmış odada 6 ay
muhafaza edilecektir. Miseller kütükleri sardıktan sonra
serada organik maddece zenginleştirilen toprağa kütükler
gömülecek ve sıcaklık 25-30 °C ve nem %70-90 olacak şekilde
ayarlanacaktır. Seranın direkt güneş ışığı alması
engellenecek ve havalandırmaya dikkat edilecektir. Mantarlar
oluşum sırasında dikkatle incelenecek ve en uygun hasat
zamanında hasat
edilecektir
ülkemizde Kütük yetistiriciliği iklimsel özelliği
nedeni ile pek uygun bir yetiştiricilik yöntemi değildir
ülkemizde Ganoderma yetiştiriciliği sunni talaş kütüklerinde
ve iklimlendirilmiş kapalı ortamlarda yetiştiriciliği daha
çok başarılı olmaktadır.
Yüksek kaliteli Ganoderma
lucidum üretmek için diğer özel
koşulların da gerekli olduğu göz önüne alınabilir. Bunlar;
1) verimi en yüksek ırkın seçimi,
2) doğru yetiştiricilik metodunun kullanılması,
3) ürünün doğru zamanda hasat edilmesi ve
4) hasat sonrası ürüne uygun bir biçimde muamele
yapılması: Ganoderma lucidum
yaşarken (canlıyken) hastalığa karşı korur. Bu
hastalıklara karşı koruma gücünün uygun bir şekilde
tüketildiğinde ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. Onun tüm
yaşamı boyunca şiddetli (sert) doğa şartlarında onun
hastalıklara karşı koruma gücünü artması iyileştirici
özelliğidir. Ganoderma lucidum’un
yeni (genç) hücreleri hasattan sonra hemen ölmeye
(bozulmaya) başlar. Ganoderma lucidum’un
hastalıklara
karşı koruma gücünün artışı engellendiği için suni olarak
hızlı bir şekilde kurutulmaması gereklidir.
Ganoderma lucidum serin,
karanlık ve durağan (değişmez) bir yerde muhafaza
edilebilir.
Sıcaklık:
Ganoderma lucidium için sıcaklık çok
önemlidir. Kültür mevsimi sıcaklık isteğine göre
ayarlanmalıdır.
Meyve için yüksek sıcaklık
gereklidir. Misel gelişimi için 12-36
oC sıcaklık gerekirken, en uygun
sıcaklık 24-30 oC’tır.
Sıcaklık 30 oC’tan
yüksek ya da 24 oC’tan
düşük ise misel gelişimi yavaşlayacaktır. meyve oluşumu için
uygun sıcaklık 20-30 oC’tır.
Ganoderma lucidium’un
yetiştirilmesi sırasında sıcaklığın 20-25
oC olması gelişmeyi
yavaşlatır, fakat kapalı bir yapı ve açık renk oluşturur.
Sıcaklığın 25-30 oC
olması halinde ise gelişme hızlı olur, fakat kalitede düşme
görülür. Şapka gelişimi için 22 oC
üzerinde sıcaklık iyi büyümeyi sağlar.Aksi halde şapkada
deforme olacaktır.
Nem: Hücre oluşumu için esas
bileşiktir. Biyolojik olayların meydana gelmesinde ve
taşınmasında rol oynar. Misel gelişimi, buton ve meyve
oluşumu substratın su içeriği ile ilişkilidir.
Substratın su içeriği misel
büyümesi için yaklaşık % 60 olmalıdır. Meyve büyümesi
sırasında, nem % 80-90 arasında olmalıdır. Meyvenin
büyümesi, üst tabakada bulunan misellerin gelişimine
bağlıdır. Düşük hava neminde büyüme duracaktır Bundan
dolayı, nemlendirme özellik istemektedir.
Havalandırma:
Ganoderma lucidium aerobik bir
mantardır. Yaşam boyunca sürekli soluma gösterdiğinden, taze
havaya sürekli ihtiyaç gösterir. Karbondioksit
konsantrasyonu % 0,1’den yüksek olması halinde meyvede
deformasyon oluşur. Bundan dolayı kültür yerinde iyi
havalandırma olmalıdır.
Işık:
Ganoderma lucidium üzerinde ışık etkisi
farklı dönemde farklı şekillerde olmaktadır. Misel, tamamen
karanlıkta yetişmektedir. Yüksek ışık, özellikle sarı ışık,
gelişmede yavaşlamaya neden olur. Meyve gelişimi için bir
miktar ışık gereklidir.
Meyve gövdesi fototropizm
gösterir. Meyve ve şapkanın büyüme noktaları ışığa yönelir.
Süs amaçlı mantar yetiştiriciliğinde bu karakterden
yararlanılır.
pH
Ganoderma
lucidium miselleri düşük asit
ortamlarından hoşlanır. Büyüme için gerekli pH 3,0-7,5
değerleri arasıdır, fakat en uygun değerler 4,0-6,0
değerleri arasıdır
Reishi’nin
Tüketimi
G.
lucidum mantarı çok sert
dokusundan dolayı taze olarak tüketilememekte, yemeklerde
kullanılamamaktadır. Bununla beraber çayı, kahvesi, sıcak
suda eriyen tabletleri, kapsülleri, tentürleri, ampulleri,
ekstraktları ve sporlarının ürünlerini, dilimlenmiş halde
mantarın kendisini piyasadan elde etmek mümkündür. Uzun
yıllar yapmış olduğumuz çalışmalar sonucunda geliştirmiş
olduğumuz bir yöntemle tamamen tüketime hazır hale
getirilmiş içilebilir şekilde saf
G. lucidum
konsantresi insanların hizmetine sunulmuştur. Genel olarak
sağlıklı insanların günde; 1-2 g, hastaların 5-6 g, ağır
hastaların ise günde en az 10 g kadar Reishi tüketmeleri
tavsiye edilmektedir.
Reishi ile kürde mantarın konsantresi
genelde sabah kalkınca ve akşam yatmadan önce aç karnına
içilmeli; içme saatlerinin de aynı olmasına özen
gösterilmesi gerekmektedir. Ayrıca mantar suyu içilirken,
içerisine herhangi bir şeker ya da tatlandırıcı madde vb.
kesinlikle katılmamalıdır.
Reishi’nin bünyesinde bulunan
polisakkaritler biyolojik olarak makro moleküllerdir. Söz
konusu polisakkaritlerin çözülüp vücut tarafından
alınabilmesi için günde 1000 mg C vitamini alınması
gerekmekte, C vitamini Reishi’nin biyo yarayışlılığını
arttırmaktadır. Antioksidant bir madde olan Reishi,
hücrelerdeki yaşlanmayı durdururken bağışıklık sistemini
güçlendirmektedir. Bu bakımdan mantar suyunun
içilmesine en az 2 ile 5 ay arasında devam edilmelidir.
Reishi Çayı Nasıl Hazırlanır?
Reishi Çayı Nasıl Hazırlanır?
Sağlıklı kişilerde günde 2 -3 gr,
hastalarda ise hastalığın durumuna göre 6-12 gr
kurutulmuş mantardan hazırlanan çayın tüketilmesi önerilir.
Çayın sabah, öğle ve akşam birer bardak
içilmesi önerilir;
Günlük olarak tüketilecek
miktardaki kuru mantar cam veya porselen kap içerisine
1 litre su içine konarak kaynamaya bırakılır ve
kaynama başladıktan sonra ateş kısılarak en az 15-20 dakika
kaynatılır.
Tercihen sıcak veya ılık olarak içilir.
2-3 günlük çay bir defada hazırlanıp buzdolabında
saklanabilir.
Kaynatma ve içim esnasında
çay kesinlikle metal ile temas etmemelidir. Cam veya
porselen kapta kaynatılmalı ve muhafaza edilmelidir.
Mantarın içeriğinde bulunan Germanyum maddesi vücüdün
kullanabileceği formdadır sıcakta metalle teması sonucu
elekrton alış verisi ile vücut tarafından kullanılamaz forma
geçmesi nedeni ile mutlaka cam bir kapta kaynatılmalıdır.
Çayın tadı acıdır; tatlandırıcı kullanmayın tatlandırma
ihtiyacı duyulması halinde bal veya tabii şeker ile
tatlandırılmalıdır.
Aç karına içilmesi tavsiye
edilir; ancak mide problemi olanlar veya acılığı nedeni ile
aç karnına içemeyenler yemekten sonra içebilir.
|
