Bilim adamlarının üzerinde uzun yıllar tartıştığı ve halen bir karara varamadığı bir konudur mantarların ne olduğu.

Mantar nedir? Bir bitki mi, yoksa hayvan mı? Yoksa, ikisi de değil de kendi başına bir varlık mı?

Mantarlar,hayvanlar ve bitkiler alemi arasında yer alan canlılar olarak kabul edilmektedir.Hareket etme yeteneklerinin olmayışı,hücrelerinin çevresinde bir çeperin varlığı,sporla çoğalmaları nedeni ile bitki olarak kabul edilirken,klorofil içermemeleri,kök,gövde,yaprak gibi organlarının bulunmayışıyla bitkilerden farklılık gösterdiği ileri sürülmektedir.

             Mantarlar kök,gövde,yaprak,tohum gibi organlara sahip değildir.Üremeleri sporlar ile ya da tomurcuklanma ile gerçekleşir.Aşağıdaki şekilde Beyaz Şapkalı Mantar (Agaricus bisporus)’un sporlar ile üremesi şematize olarak görülmektedir.

             Sporlar,mantarlar için yüksek yapılı bitkilerdeki tohum gibidir.Mantarlar bu yapıdan meydana gelirler.Şapkalı mantarların şapkalarının hemen altında Lamel denilen bir yapı bulunmaktadır.Sporlar bu yapıda oluşurlar.Olgunlaştıktan sonra rüzgar gibi çevre faktörlerinin etkisi ile etrafa yayılırlar.Uygun ortam bulduklarında çimlenerek “Primer misel” adı verilen yapıyı oluştururlar.Bu yapıdan ise “Sekonder misel” adı verilen yapılar meydana gelir.Üstün yapılı bitkiler denilen kök,gövde yaprak gibi yapılara sahip olan bitkilerdeki toprak altı organları,mantarlardaki miseller olarak düşünülebilir.Misellerin toprak altında yayılımının ardından mantarın toprak üstü organları olarak kabul edebileceğimiz yapılar oluşmaya başlar.Toprak üzerinde ilk meydana gelen yapıya “Primordium” adı verilir.Bu yapı olgun mantarın taslağı şeklindedir.   Primordiumun gelişmesi ile genç ve olgun mantar meydana gelir.Çok basit olarak anlatılan bu oluşum her mantar için geçerli olmasa da en çok bilinen türleri barındıran ve mantarların sistematikte alt bölümü olan “basidiomycotina” için aşağı-yukarı aynıdır.

Mantarların tomurcuklanma ile üremesi için günlük hayatımızda hamur,peynir vs. yapımında yararlandığımız maya mantarlarının üremesi verilebilir.

Tomurcuklanma, maya hücresinin tepesinde bir tomurcuk  oluşması ile başlar.Ardından çekirdek bu tomurcuğa doğru uzamaya başlar.Uzama sürerken hücre ve çekirdek organelleri kendilerini eşlerler.Eşlemeler yeni oluşacak hücre içindir.Ardından çekirdek ve hücre ikiye ayrılır ve yeni hücre meydana gelir.Bu olay birbiri ardınca devam ederek bir hücreden birçok yeni hücre meydana gelir.Yoğurt ve peynir vs. yapımında beklemenin nedeni bu maya hücrelerinin tomurcuklanarak kendilerini eşlemeleri içindir.

Mantarların şekilleri ve büyüklükleri de birbirinden farklıdır.Beyaz şapkalı mantarlar çıplak gözle rahatlıkla görülebilirken,maya mantarları gibi tek hücreli mantarlar ancak mikroskop ile teşhis edilebilir.Sol tarafta görülen Zeytin mantarı (Pleurotus olearius) çıplak gözle görünür ve  farklı bir yapıdadır.  

Sağ tarafta ise Aspergillus cinsi mantarın fotoğrafı görülmektedir.O kadar küçüktür ki,bu görüntü ancak elektron mikroskobu ile elde edilebilmiştir.

Mantarların beslenme şekli de üstün bitkilerden çok farklıdır.Üstün bitkiler gibi klorofil barındırmadıklarından kendi besinlerini kendileri elde edemezler.Bu nedenle besinlerini başka canlılar üzerinde parazit ve çürükçül olarak sağlayabilirler.Kültür mantarlarının yetiştirilmesi için farklı ortamların sağlanmasının nedeni budur.Mantarların bu özelliklerinin biyolojik denge açısından büyük önemi vardır.Büyük yapılar bu şekilde parçalanarak küçülmekte ve bitkiler tarafından tekrar kullanılmaktadır.Ancak mantarların bu özelliklerinin büyük zararları da vardır:

Aspergillus ve sol tarafta elektron mikroskobu ile çekilmiş fotoğrafı görülen penicillium Pek çok mantar türünün insanlarda,hayvanlarda ve bitkilerde hastalık yaptığı bilinmektedir.

 Bununla beraber Aspergillus ve Penicillium gibi mantarların bazı türleri aynı anda büyük faydaları olan mantarlardır.Özellikle beslenme sanayiinde sık kullanılan “Glutamit asit” bu mantarlar tarafından sentezlenir.